Tại Hội trường Viện Ngôn ngữ học trong những ngày tháng 4 năm 2026, đã diễn ra Tọa đàm khoa học với chủ đề: “Xây dựng thuật ngữ lĩnh vực khoa học tự nhiên, công nghệ đáp ứng yêu cầu đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”. Tọa đàm cho TS. Đặng Thị Phượng – Phó Viện trưởng phụ trách Viện Ngôn ngữ học chủ trì. Tham gia buổi tọa đàm có nhiều nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực ngôn ngữ học và khoa học - công nghệ.

Tại tọa đàm, nhiều nội dung có giá trị khoa học và thực tiễn cao đã được trình bày. Báo cáo “Hạ tầng tri thức quốc gia - Hệ thống thuật ngữ đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” của GS. TS. Phạm Thế Long đã đề xuất cách tiếp cận xây dựng hệ thống thuật ngữ theo tư duy hệ thống và dòng chảy giá trị. Báo cáo nhấn mạnh việc vượt qua giới hạn của cách phân loại ngành truyền thống, hướng tới mô hình phân loại lai (hybrid) kết hợp giữa chuẩn mực hàn lâm và nhu cầu thực tiễn. Trên cơ sở đó, hệ thống thuật ngữ được tổ chức theo các trụ cột lớn như (Category – Sub-category – Term), tạo thuận lợi cho việc tra cứu, liên kết và ứng dụng.

Tiếp theo, báo cáo của TS. Đặng Thị Phượng tập trung làm rõ các quan điểm về thuật ngữ, phạm vi nghiên cứu, phân loại thuật ngữ dựa trên Bảng phân loại lĩnh vực khoa học và công nghệ theo Thông tư 24/2025/TT-BKHCN ngày 30 tháng 10 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; đồng thời đề xuất cấu trúc vĩ mô của kho thuật ngữ theo hướng chuẩn hóa, thống nhất và có khả năng mở rộng.

Phần thảo luận diễn ra sôi nổi, tập trung vào nhiều vấn đề cốt lõi trong xây dựng hệ thống thuật ngữ khoa học - công nghệ. Các trao đổi đều thống nhất về yêu cầu bảo đảm tính chuẩn hóa trên cơ sở các khung phân loại khoa học hiện hành, đồng thời đề xuất cách tiếp cận linh hoạt theo chủ đề nhằm phản ánh đầy đủ mối liên hệ nội tại giữa các khái niệm trong bối cảnh phát triển liên ngành.

Nhiều ý kiến đi sâu vào làm rõ cấu trúc mục từ, nhấn mạnh việc thiết kế theo hướng rõ ràng, khoa học, tách bạch giữa phần định nghĩa và các nội dung mở rộng như vai trò, cơ chế, ứng dụng. Cách tiếp cận này được đánh giá là góp phần nâng cao độ chính xác cũng như hiệu quả khai thác trong thực tiễn. Bên cạnh đó, vấn đề tổ chức hệ thống thuật ngữ theo cấu trúc phân tầng, bảo đảm tính liên kết và khả năng tra cứu thuận lợi, cũng được phân tích ở nhiều góc độ khác nhau. Không ít trao đổi tập trung vào yêu cầu xây dựng kho thuật ngữ theo hướng mở, có khả năng cập nhật thường xuyên nhằm thích ứng với tốc độ phát triển nhanh của các lĩnh vực công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Ngoài ra, việc tăng cường phối hợp liên ngành, chuẩn hóa song ngữ và bảo đảm tính tương thích với các chuẩn mực quốc tế được xác định là những định hướng quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng và giá trị ứng dụng của hệ thống thuật ngữ trong giai đoạn tới.

Tọa đàm góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn trong xây dựng hệ thống thuật ngữ khoa học - công nghệ, đồng thời khẳng định vai trò của hạ tầng tri thức quốc gia trong bối cảnh phát triển kinh tế tri thức và xã hội số. Việc chuẩn hóa và hệ thống hóa thuật ngữ được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng, hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động nghiên cứu, đào tạo, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.