Được ví như cây đại thụ của lĩnh vực Ngôn ngữ học, GS.TS.NGND. Nguyễn Thiện Giáp là một trong những tác giả có nhiều công trình khoa học chuyên sâu tiêu biểu nhất, từ những giáo trình cơ bản về ngôn ngữ học đại cương mang tính chất “gối đầu giường” dành cho sinh viên đại học như Dẫn luận ngôn ngữ học (chủ biên, tái bản nhiều lần), Cơ sở ngôn ngữ học,… đến những công trình mang tính tổng hợp như Lược sử Việt ngữ học (2005), Ngôn ngữ học lí thuyết (2020) và nhiều chuyên khảo về từ vựng, ngữ nghĩa học,… như Từ vựng học tiếng Việt (1985, tái bản nhiều lần), Dụng học Việt ngữ (2000), Ngữ nghĩa học Việt ngữ (2014),… dành cho giới nghiên cứu chuyên sâu ngôn ngữ học.

Đặc biệt ở mảng sách tra cứu, Nguyễn Thiện Giáp ghi dấu ấn với độc giả bằng công trình Từ điển khái niệm ngôn ngữ học (2016). Mới đây nhất, năm 2024 tác giả tiếp tục giới thiệu với giới ngôn ngữ học và công chúng cuốn từ điển về ngôn học mang tên: Từ điển ngôn ngữ học do Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội ấn hành. Sự ra đời của công trình này một lần nữa minh chứng cho sự uyên bác, say mê với nghề nghiệp, nghiêm túc, bền bỉ và cống hiến hết mình cho khoa học của ông. Đây là công trình tra cứu khá đồ sộ dày 849 trang, khổ 24cm với gần 2800 mục từ là các thuật ngữ thuộc nhiều chuyên ngành như: ngôn ngữ học miêu tả, ngôn ngữ học lịch sử, ngôn ngữ học so sánh, ngôn ngữ học loại hình, các phân môn ngôn ngữ học ứng dụng,... Ở đó, hệ thống các thuật ngữ ngôn ngữ học được lựa chọn và biên soạn một cách chi tiết, công phu, toàn diện, nhất quán theo các tiêu chí thu thập và nguyên tắc biên soạn rõ ràng, nghiêm ngặt. Các mục từ được trình bày theo kiểu từ điển khái niệm, bên cạnh tên mục từ bằng tiếng Việt có chú thêm thuật ngữ tiếng Anh tương ứng, vì vậy độc giả có thể dễ dàng tra cứu nội hàm các thuật ngữ về ngôn ngữ một cách chính xác, nhanh chóng và tiện lợi. Có thể nói, công trình Từ điển ngôn ngữ học không chỉ phản ánh bước phát triển mới của ngành ngôn ngữ học Việt Nam, bao quát mọi lĩnh vực của ngôn ngữ học, mà còn đóng góp thêm một công cụ tra cứu quan trọng, cần thiết, không thế thiếu của giới nghiên cứu và độc giả quan tâm trong việc tìm hiểu các tri thức về ngôn ngữ học.

Với những giá trị khoa học và những đóng góp đối với thực tiễn nghiên cứu, giảng dạy và học tập ngôn ngữ học ở Việt Nam, công trình Từ điển ngôn ngữ học của GS.TS. Nguyễn Thiện Giáp đã vinh dự được trao Giải B tại Giải thưởng Sách Quốc gia Việt Nam lần thứ VIII diễn ra vào tối ngày 8.3.2026 tại Hà Nội. Sự vinh danh đối với Từ điển ngôn ngữ học nhằm ghi nhận xứng đáng cho một công trình tiêu biểu có giá trị nổi bật về tư tưởng, học thuật, khoa học và thẩm mĩ, không chỉ là niềm vui riêng của tác giả mà còn là niềm tự hào chung của giới ngôn ngữ học.

Hình ảnh: Công trình Từ điển ngôn ngữ học của GS.TS. Nguyễn Thiện Giáp

 Hình ảnh: GS.TS. Nguyễn Thiện Giáp tại lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia 2026

Hình ảnh: GS.TS. Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại KHXH&NV chúc mừng GS.TS. Nguyễn Thiện Giáp tại lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia 2026