NGHIỆM THU CẤP BỘ NHIỆM VỤ KHOA HỌC: “BIÊN SOẠN TỪ ĐIỂN BÁCH KHOA VĂN HỌC TÂY NGUYÊN TỪ NĂM 1945 ĐẾN NAY”
Chiều ngày 07/11/2026,
tại trụ sở Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - số 1 Liễu Giai, phường Ngọc
Hà, Thành phố Hà Nội, Hội đồng nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ
đã họp và đánh giá nhiệm vụ “Biên soạn Từ điển bách khoa Văn học Tây Nguyên từ
năm 1945 đến nay”, do TS. Trần Văn Trọng làm chủ nhiệm, Viện Ngôn ngữ học là tổ
chức chủ trì. Hội đồng nghiệm thu gồm 07 thành viên do PGS.TS.
Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam làm Chủ
tịch Hội đồng.
Quang cảnh Hội đồng nghiệm thu
Tây Nguyên là
không gian văn hoá đa dạng, nơi nhiều cộng đồng dân tộc cùng sinh sống, giao lưu và tạo
nên những sắc thái riêng trong đời sống tinh thần. Từ nền tảng văn hoá phong
phú của vùng, nhiệm vụ cho rằng văn học Tây Nguyên hiện đại từ năm 1945 đến nay
đã phản ánh con người, lịch sử và những biến đổi của khu vực. Diện mạo văn học
đó được hình thành từ những sáng tác của các nhà văn gắn bó với Tây Nguyên,
trong đó có những cây bút là người dân tộc tại chỗ, đồng thời cũng có đóng góp
của các nhà văn từ nơi khác viết về vùng đất này. Sự gặp gỡ giữa những tiếng
nói sáng tác tạo nên một văn học Tây Nguyên vừa mang bản sắc địa phương, vừa có
sự giao lưu, hoà cùng với dòng chảy chung của văn học Việt Nam.
Với mục tiêu
hệ thống hoá nguồn tư liệu và cung cấp một công cụ tra cứu chuyên biệt, nhiệm
vụ giới thiệu các tác giả, tác phẩm, tổ chức và sự kiện tiêu biểu, qua đó góp
phần nhận diện tiến trình hình thành, phát triển và những đặc điểm của văn học
Tây Nguyên. Công trình cũng đặt văn học trong mối liên hệ mật thiết với bối
cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá, đặc điểm cư dân của vùng, giúp độc giả có thêm
cơ sở để tìm hiểu văn học không chỉ qua từng tác giả, tác phẩm riêng lẻ mà còn
trong chỉnh thể văn học vùng.
Tới nay, chưa
có công trình từ điển bách khoa nào về văn học Tây Nguyên, vì thế nhiệm vụ đã
góp phần lấp khoảng trống thiếu vắng công trình tra cứu về văn học Tây Nguyên
sau 8 thập kỷ phát triển, tạo cơ sở tra cứu hệ thống về tác giả, tác phẩm và
diện mạo văn học của vùng. Kết quả, nhiệm vụ biên soạn được 158 mục từ, số
trang bản thảo biên soạn lên tới 451 trang, với 5 loại hình mục từ, gồm: 7 mục
từ khái quát về lịch sử hình thành và phát triển ngành, 42 mục từ tác giả, 88
mục từ tác phẩm, 13 mục từ tổ chức và 8 mục từ sự kiện tiêu biểu; về trường độ
mục từ, có: 5 mục từ rất dài (từ 2.500 chữ trở lên), 94 mục từ dài (từ 1.200 -
dưới 2.500 chữ), 47 mục từ trung bình (từ 800 - dưới 1.200 chữ), 12 mục từ ngắn
(dưới 800 chữ). Công trình đã phác hoạ được diện mạo văn học của một vùng đất
đặc biệt, đặc điểm của mảng văn học vùng, các tác giả - tác phẩm tiêu biểu và
góp phần làm rõ đặc điểm của văn học vùng trong mối liên hệ với bối cảnh lịch
sử, xã hội, văn hoá.
TS. Trần Văn Trọng trình bày kết quả nghiên cứu trước Hội đồng
Sau khi nghe
chủ nhiệm nhiệm vụ trình bày kết quả nghiên cứu, các thành viên Hội đồng đã
nhận xét, trao đổi, góp ý đối với kết quả của nhiệm vụ. Hội đồng đánh giá nhiệm
vụ được triển khai công phu, tỉ mỉ và có hệ thống. Các tiêu chí lựa chọn mục từ
rõ ràng, hợp lý; cấu trúc biên soạn các mục từ được trình bày chặt chẽ, cơ bản
tuân thủ quy cách, thể lệ biên soạn, văn phong trình bày khách quan, phù hợp
với văn phong của loại hình từ điển bách khoa. Một đóng góp thiết thực của công
trình là khả năng phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và tra cứu. Giúp người đọc tiếp
cận nhiều thông tin tập trung về văn học Tây Nguyên, hỗ trợ việc tìm hiểu tác
giả, tác phẩm, tổ chức và sự kiện; đồng thời cung cấp nguồn tham khảo cho
nghiên cứu lịch sử văn học, văn hoá vùng và những lĩnh vực liên quan. Công
trình cũng góp phần lưu giữ, nhận diện và quảng bá những giá trị văn học gắn
với không gian văn hoá Tây Nguyên. Tại phiên họp, nhiệm vụ nhận được sự đồng
thuận đánh giá cao về kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, đồng thời góp ý một
số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện, nhất là bổ sung đánh giá khái quát hơn về
diện mạo văn học các dân tộc Tây Nguyên trong bức tranh văn học Việt Nam ở báo
cáo tổng hợp; gợi ý cân nhắc số hoá công trình để thuận tiện tra cứu, cập nhật
và mở rộng khả năng, không gian sử dụng.
Hội đồng thống nhất
nghiệm thu nhiệm vụ, xếp loại Khá, khuyến khích nhóm
nghiên cứu tiếp thu sâu sắc ý kiến của các nhà khoa học, hoàn thiện bản thảo,
chọn lọc nội dung để tiến tới việc xuất bản. Khi được hoàn thiện và xuất bản, công trình sẽ góp phần bổ sung
nguồn tư liệu tra cứu, phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, quản lý văn hoá và nâng
cao nhận thức về diện mạo, giá trị của văn học Tây Nguyên.