Sáng ngày 08/7/2026, tại Hội trường Viện Ngôn ngữ học đã diễn ra Tọa đàm khoa học với chủ đề “Xây dựng ngân hàng thuật ngữ lĩnh vực văn hóa nghệ thuật đáp ứng yêu cầu đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia”.

Đây là hoạt động thuộc Nhiệm vụ trọng điểm cấp Bộ “Xây dựng Kho thuật ngữ chuẩn quốc gia đáp ứng yêu cầu về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia” do TS. Đặng Thị Phượng làm Chủ nhiệm.

Tham dự tọa đàm có các thành viên thực hiện nhiệm vụ, đại biểu khách mời cùng các cán bộ nghiên cứu quan tâm đến lĩnh vực thuật ngữ học.

Tại tọa đàm, TS. Đặng Thị Phượng đã trình bày báo cáo tập trung vào những nội dung cốt lõi trong quá trình xây dựng ngân hàng thuật ngữ lĩnh vực văn hóa nghệ thuật. Báo cáo đã làm rõ khái niệm thuật ngữ và thuật ngữ lĩnh vực văn hóa nghệ thuật; giới thiệu các nguồn tư liệu và phương thức thu thập thuật ngữ; đề xuất tiêu chí lựa chọn, phân loại và chuẩn hóa mục từ; đồng thời trình bày mô hình cấu trúc vi mô của mỗi mục từ trong ngân hàng thuật ngữ.

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của các đại biểu là phương án phân loại thuật ngữ lĩnh vực văn hóa nghệ thuật theo ba cấp trên cơ sở hệ thống phân loại lĩnh vực khoa học và công nghệ quy định tại Thông tư số 24 của Bộ Khoa học và Công nghệ. Báo cáo cũng trình bày các tiêu chí lựa chọn thuật ngữ để đưa vào ngân hàng, trong đó nhấn mạnh nguyên tắc ưu tiên các thuật ngữ gắn với ba trụ cột: phát triển khoa học, công nghệ; đổi mới sáng tạo; và chuyển đổi số quốc gia. Đây là cơ sở quan trọng nhằm bảo đảm ngân hàng thuật ngữ đáp ứng yêu cầu thực tiễn, phục vụ hiệu quả công tác nghiên cứu, quản lí và xây dựng các cơ sở dữ liệu số.

Đối với cấu trúc vi mô của mỗi mục từ, báo cáo đề xuất các thành phần cơ bản gồm: tên mục từ (tên chính, tên khác và tên tiếng Anh nếu có); định nghĩa ngắn gọn thể hiện bản chất của khái niệm; phần giải thích về đặc điểm, cấu phần, vai trò và ví dụ minh họa (khi cần thiết); thông tin phân loại theo ngành, nhóm và lớp khái niệm; các quan hệ thuật ngữ như đồng nghĩa, gần nghĩa và khái niệm liên quan; cùng với nguồn tư liệu, nguồn bổ trợ và thời điểm cập nhật. Báo cáo cũng lưu ý việc thống nhất quy tắc chính tả, viết hoa và chuẩn hóa cách trình bày theo quy định của Bộ Bách khoa toàn thư nhằm bảo đảm tính thống nhất của toàn bộ cơ sở dữ liệu.

Trong phần thảo luận, các đại biểu đã bàn luận về nhiều nội dung liên quan đến việc xây dựng ngân hàng thuật ngữ, như phạm vi và nguồn thu thập thuật ngữ, tiêu chí lựa chọn, tiêu chí phân loại và chuẩn hóa, cách thức xử lí các biến thể thuật ngữ, cũng như cấu trúc vi mô của mỗi mục từ,... Nhiều ý kiến đề xuất cần xây dựng một bộ tiêu chí thống nhất để làm cơ sở cho việc thu thập, phân loại và chuẩn hóa thuật ngữ giữa các lĩnh vực, qua đó bảo đảm tính đồng bộ và khả năng liên thông của Ngân hàng thuật ngữ chuẩn quốc gia.

Tọa đàm đã diễn ra trong không khí trao đổi khoa học nghiêm túc, cởi mở và đạt được nhiều kết quả tích cực. Những ý kiến đóng góp của các chuyên gia và đại biểu sẽ là cơ sở quan trọng để nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện phương pháp xây dựng ngân hàng thuật ngữ lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, góp phần triển khai hiệu quả Nhiệm vụ trọng điểm cấp Bộ và phục vụ quá trình xây dựng ngân hàng thuật ngữ chuẩn quốc gia đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.