huyện ở phía nam tỉnh Thái Nguyên. Diện tích 261 km2. Gồm 3 thị trấn (Bãi Bông, Bắc Sơn, Ba Hàng - huyện lị), 15 xã (Hồng Tiến, Đồng Tiến, Đắc Sơn, Nam Tiến, Tiên Phong, Tân Hương, Trung Thành, Đông Cao, Tân Phú, Thuận Thành, Phúc Tân, Phúc Thuận, Minh Đức, Thành Công, Vạn Phái). Dân số 131.400 (2001), gồm các dân tộc: Tày, Sán Dìu, Kinh. Địa hình đồng bằng xen đồi thoải lượn sóng, nghiêng từ tây bắc xuống đông nam, dãy núi Tam Đảo ở tây nam huyện, hồ Núi Cốc, Sông Công. Sông Cầu chảy theo địa giới phía đông nam huyện. Đất lâm nghiệp chiếm 39,4% diện tích. Trồng ngô, khoai lang, sắn, chè, lạc, đậu tương, lúa. Lâm nghiệp trồng rừng. Giao thông: quốc lộ 3, tỉnh lộ 38, đường sắt Hà Nội - Thái Nguyên chạy qua. Trước 1965, huyện thuộc tỉnh Thái Nguyên; từ 1965, thuộc tỉnh Bắc Thái, từ 26.11.1996, trở lại tỉnh Thái Nguyên.