huyện ở phía bắc tỉnh Hà Giang. Diện tích 549,9 km2. Gồm 1 thị trấn (Tam Sơn - huyện lị), 12 xã (Bát Đại Sơn, Nghĩa Thuận, Cán Tỷ, Cao Mã Pờ, Thanh Vân, Tùng Vài, Đông Hà, Lùng Tám, Quyết Tiến, Tả Ván, Thái An, Quản Bạ). Dân số 37.900 (2001), gồm các dân tộc: Mông, Tày, Nùng, Kinh.
Địa hình núi thấp xen cao nguyên cacxtơ - xâm thực, nhiều đá vôi. Sông Miện chảy qua. Có đường biên giới với Trung Quốc ở phía tây bắc huyện. Trồng chè, cây thuốc, lúa, ngô, cây ăn quả, nổi tiếng là ngô QB. Chăn nuôi bò, dê, ngựa. Chế biến chè, nông sản. Quốc lộ 4C, tỉnh lộ 181 chạy qua. Trước 1975, là huyện của tỉnh Hà Giang; từ 1975, thuộc tỉnh Hà Tuyên; từ 1991, trở lại tỉnh Hà Giang.