trạng thái bệnh lí do rối loạn chuyển hoá làm cho các chất khoáng (Ca, P...) và hữu cơ vẫn có trong cơ thể với một nồng độ nhất định (vd. canxi 0,1 g/l) lắng đọng thành cát, sạn, sỏi ở những cơ quan rỗng (túi mật, bể thận, bàng quang...). Thành phần của S phần lớn là muối vô cơ (canxi oxalat, cacbonat, photphat). Nguyên nhân: tắc (bẩm sinh, nhiễm khuẩn, vv.) các đường tiết (mật, tuỵ, nước bọt, vv.); các bệnh làm tăng canxi huyết (cường tuyến cận giáp, cường vitamin D2, vv.); có một dị vật nhỏ làm nhân cho sự lắng đọng các muối (vd. trứng giun trong đường mật, vv.); các rối loạn chuyển hoá mà nguyên nhân chưa biết rõ. Ở những cơ địa nhất định, cần chú ý một số yếu tố: tính di truyền trong gia đình; chế độ ăn không cân đối; uống ít nước làm cho lượng nước tiểu giảm. Dấu hiệu lâm sàng: dấu hiệu chung nhất là đau thành cơn dữ dội, ở vị trí tuỳ theo cơ quan có S, toả lan ra các vùng xung quanh, kèm theo nhiều dấu hiệu khác thay đổi tuỳ theo cơ quan và các biến chứng. X quang, siêu âm, nội soi rất quan trọng để chẩn đoán. Cách chữa: các S nhỏ có thể tự tan hay được đẩy ra ngoài với điều trị nội khoa bằng các thuốc tiêu sỏi, thuốc bồi dưỡng cơ thể làm thay đổi cơ địa, các thuốc lợi tiểu, lợi mật, vv. kết hợp với điều chỉnh chế độ ăn, uống nhiều nước; tán S bằng cách kẹp nát viên sỏi; mổ lấy viên S; tán S ngoài cơ thể (dùng máy); tán S và lấy S bằng phương pháp nội soi.