image banner
VI | EN
BÙI HỮU NGHĨA

(cg. Bùi Quang Nghĩa; 1807 - 72), nhà thơ, nhà soạn tuồng Việt Nam. Xuất thân trong một gia đình chài lưới phủ Vĩnh Định, trấn Vĩnh Thạnh nay thuộc thành phố Cần Thơ; có chí, học giỏi; đỗ thủ khoa kì thi Hương (1835), nên tục gọi là thủ khoa Nghĩa. Bùi Hữu Nghĩa làm quan, tính cương trực, thương dân nghèo, bênh vực người hiền lành nên thường bị bọn tham quan vu cáo, hãm hại. Lần bị án tử hình về tội "xui kẻ khác giết người", vợ ông lặn lội ra tận Triều đình Huế kêu oan, nên được tha và giáng chức xuống làm lính. Lúc đang coi giữ đồn Vĩnh Thông (Châu Đốc), thực dân Pháp chiếm ba tỉnh phía tây Nam Kỳ (1867), ông từ chức về quê dạy học. Bùi Hữu Nghĩa nổi tiếng thơ hay ở Lục tỉnh. Là bạn thân của Phan Văn Trị, Bùi Hữu Nghĩa đã góp phần vào thắng lợi của cuộc bút chiến Phan Văn Trị - Tôn Thọ Tường. Thơ chữ Hán cũng như chữ Nôm của Bùi Hữu Nghĩa thường lấy đề tài vịnh vật, vịnh sử để phê phán bọn Việt gian bán nước và gửi gắm tâm sự đau buồn trước cảnh đất nước dần dần rơi vào tay giặc. Bài văn tế vợ, tế con chân thật, cảm động; còn có vở tuồng ba hồi "Kim Thạch kì duyên", diễn tả cuộc tình duyên đầy sóng gió giữa chàng Kim Ngọc và nàng Thạch Võ Hà, ca ngợi tình yêu chung thuỷ, khinh ghét kẻ tham vàng bỏ ngãi, chiến thắng độc ác, vượt ra ngoài chủ đề tôn quân. Cùng với các vở của Đào Tấn, Nguyễn Hiển Dĩnh, vở "Kim Thạch kì duyên" của Bùi Hữu Nghĩa đánh dấu sự chuyển biến của tuồng Việt Nam cuối thế kỉ 19 đầu thế kỉ 20.

Chuyên ngành: Sân khấu, Văn học
Địa lý