biểu hiện tập trung nhất, đầy đủ nhất khuynh hướng tư tưởng tự giác bảo vệ và bênh vực lợi ích của một giai cấp nhất định. Cơ sở lí luận của nguyên tắc TĐ trong văn học xã hội chủ nghĩa đã được Lênin nêu trong bài: "Tổ chức của Đảng và văn học có tính Đảng" (1905). Những nhà văn theo quan điểm macxit bao giờ cũng coi TĐ vô sản là một trong những nguyên lí chủ đạo của sáng tạo nghệ thuật. Trái lại, những nhà mĩ học phản macxit thường đem tự do sáng tác đối lập với TĐ trong văn học nghệ thuật. Theo quan điểm văn nghệ macxit thì TĐ không đối lập với tự do sáng tác, trái lại, càng hiểu rõ TĐ trong văn học, người nghệ sĩ càng có tự do, tức tinh thần tự nguyện, tự giác, ý thức trách nhiệm cao nhất trước công việc sáng tạo.