huyện ở phía đông bắc tỉnh Hà Tĩnh. Diện tích 218 km2. Gồm 2 thị trấn (Xuân An, Nghi Xuân - huyện lị), 17 xã (Xuân Hội, Xuân Trường, Xuân Đan, Xuân Phổ, Xuân Hải, Xuân Yên, Tiên Điền, Xuân Giang, Xuân Mỹ, Xuân Thành, Xuân Hồng, Xuân Viên, Xuân Lam, Xuân Lĩnh, Xuân Liên, Cỗ Đạm, Cương Gián). Dân số 100.300 (2001). Địa hình đồng bằng ven biển, có núi Hồng Lĩnh (Núi Ông cao 676 m). Đất cát chiếm 57% diện tích. Sông Lam chảy dọc theo địa giới phía bắc đổ ra Cửa Hội.
Trồng lúa, khoai, lạc; trồng cây chắn cát. Đánh bắt hải sản, sản xuất muối, chế biến nước mắm. Giao thông: quốc lộ 1A, 8B chạy qua. Mộ và nhà Bảo tàng Thi hào Nguyễn Du ở Tiên Điền. Trước đây, huyện thuộc tỉnh Hà Tĩnh. Từ 1975, thuộc tỉnh Nghệ Tĩnh; từ 20.7.1991, trở lại tỉnh Hà Tĩnh.