hang ở xóm Mỏ Gà, xã Phú Thượng, huyện Võ Nhai, cách Thái Nguyên 41 km theo đường 1B. Hang nằm trên đỉnh núi cách mặt đất khoảng 300 m. Lòng hang rộng và sâu tới 150 m. Hang chia làm 4 ngăn: 2 ngăn tối và 2 ngăn sáng. Những tảng đá, phiến đá, măng đá, cột đá nằm ngổn ngang từ cửa xuống đáy trên một mặt dốc 30o tạo nên những hình tượng đa dạng, kì thú. Vòm hang như một làn mây trắng bồng bềnh và huyền ảo. Theo truyền thuyết nguồn gốc của tên hang như sau: xưa kia có một đôi chim phượng hoàng sau một đường bay mệt mỏi đã phát hiện ra một vũng nước ở măng đá trước cửa hang. Đôi chim đã được hồi sức nhờ vũng nước này và đã chọn nơi đây làm chốn ẩn náu. Cho tới một hôm chim trống không đi kiếm ăn được nữa, chim mái phải đi một mình và khi trở về không tìm thấy chim trống đâu nữa. Chim mái ra cửa hang đứng chờ ngày này qua ngày khác, dần dần hoá đá và ngày nay còn di tích là cánh chim hoá đá ở ngay vách cửa hang. Gần hang Phượng Hoàng còn có các hang Mỏ Gà và Nà Kháo làm cho thắng cảnh thêm tính hấp dẫn.