tỉnh ở Bắc Trung Bộ Việt Nam, ven Biển Đông, phía tây giáp nước Lào. Diện tích 6.055 km2. Gồm 2 thị xã (Hồng Lĩnh; Hà Tĩnh, tỉnh lị), 9 huyện (Hương Sơn, Đức Thọ, Nghi Xuân, Vũ Quang, Can Lộc, Hương Khê, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh). Dân số 1.270.200 (1999), gồm các dân tộc: Kinh, Tày, Thái. Phía tây thuộc đoạn đầu của dãy Trường Sơn, từ tây bắc xuống đông nam có các ngọn Bà Mụ (1.357 m), Rào Cỏ (2.235 m). Sông suối từ núi chảy xuống hợp thành sông Ngàn Phố, đổ vào hạ lưu sông Lam, sông Ngàn Trươi đổ vào trung lưu sông Ngàn Sâu, mạng lưới sông ngòi đào thành những thung lũng dài từ tây sang đông, từ nam lên bắc. Từ vùng chân núi ra biển, đồng bằng hẹp, do phù sa các sông và cát biển đắp nên, không màu mỡ lắm. Khoáng sản có than đá ở Hương Khê, sắt ở Thạch Hà, cát thuỷ tinh ở ven biển. Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp: trồng lúa, màu. Bờ biển bằng phẳng, nhiều cửa lạch rộng: cửa Sót, cửa Nhượng, cửa Khẩu. Nghề đánh bắt cá, khai thác và chế biến hải sản khá phát triển. Quốc lộ 1A và đường sắt Thống Nhất chạy qua, đường 8 qua Lào.
Thời Tiền Lê, gọi là châu Thạch Hà; thời Trần, là châu Nhật Nam; thời thuộc Minh, là Tĩnh Châu; thời Hậu Lê, là phủ Hà Hoa. Năm 1831, tách 2 phủ Đức Thọ và Hà Hoa của tỉnh Nghệ An, lập thành tỉnh HT. Tên gọi bắt đầu từ đấy. Từ 12.1975, nhập với tỉnh Nghệ An thành tỉnh Nghệ Tĩnh; đến 7.1991, tách ra thành tỉnh HT như cũ.
HT có vị trí chiến lược quan trọng. Địa hình hiểm trở, ba mặt dựa lưng vào núi, phía đông trông ra biển; có nhiều phong cảnh kì thú như núi Thiên Cầm, núi Long Cương, cửa Nhượng, vv; là quê hương của nhiều học giả, danh nhân nổi tiếng như Nguyễn Thiếp, Nguyễn Huy Tự, Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, Phan Đình Phùng, vv.
Hà Tĩnh