(hiệu: Cấn Trai; 1765 - 1825), nhà thơ Việt Nam. Tổ tiên là người tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc, di cư đến Phú Xuân, sau dời vào Trấn Biên tức Biên Hòa, nay thuộc tỉnh Đồng Nai. Khi Tây Sơn vào Gia Định, ông lánh sang Chân Lạp (Cămpuchia). Ra làm quan với triều Nguyễn, được giữ chức thượng thư Bộ Lại kiêm phó tổng tài Quốc sử quán. Có lần, được cử đi sứ Trung Quốc. Ông là thành viên của Bình Dương thi xã, cùng Lê Quang Định và Ngô Nhân Tĩnh viết chung cuốn "Gia Định tam gia thi". Ông biên soạn "Gia Định thành thông chí" - bộ địa chí đầu tiên viết về đất Nam Kỳ xưa; sáng tác "Cấn Trai thi tập", "Bắc sứ thi tập", vv. Thơ Trịnh Hoài Đức đậm nét cảnh quê và con người Đàng Trong đương thời, như phiên chợ cá, người cày ruộng, người ươm tơ dệt lụa, vv. Khi cư trú ở Chân Lạp hay trên đường đi sứ Trung Quốc, ông đều làm thơ ghi lại một số cảnh sinh hoạt của nhân dân các nơi đó.