(địa lí), huyện ở phía nam tỉnh Tuyên Quang. Diện tích 790,8 km2. Gồm 1 thị trấn (Sơn Dương - huyện lị), 32 xã (Trung Yên, Minh Thanh, Tân Trào, Vĩnh Lợi, Bình Yên, Thượng Ấm, Lương Thiện, Tú Thịnh, Hợp Thành, Cấp Tiến, Đông Thọ, Kháng Nhật, Phúc Ứng, Quyết Thắng, Hợp Hoà, Đồng Quý, Thanh Phát, Văn Phú, Vân Sơn, Chi Thiết, Tuân Lộ, Thiện Kế, Hồng Lạc, Đông Lợi, Phú Lương, Ninh Lai, Sầm Dương, Hào Phú, Sơn Nam, Tam Đa, Đại Phú, Lâm Xuyên). Dân số 169.400 (2001). Địa hình phần lớn là đồi núi thấp. Sông Lô làm giới hạn phía tây, sông Phó Đáy chảy qua giữa huyện từ bắc xuống nam. Trồng chè, lúa. Chăn nuôi lợn, trâu. Chế biến chè. Trồng rừng nguyên liệu giấy sợi. Giao thông: quốc lộ 2C, 37 chạy qua. Di tích lịch sử cách mạng Tân Trào. Trong kháng chiến chống Pháp là khu A.T.K (an toàn khu). Trước năm 1975, là huyện của tỉnh Tuyên Quang; từ 1975, thuộc tỉnh Hà Tuyên; từ 1991, lại trở về tỉnh Tuyên Quang.