huyện phía tây bắc tỉnh Ninh Bình. Diện tích 479,4 km2. Gồm 1 thị trấn (Nho Quan - huyện lị), 26 xã (Xích Thổ, Gia Lâm, Thạch Bình, Gia Sơn, Gia Thuỷ, Gia Tường, Đức Long, Phú Sơn, Lạc Vân, Đồng Phong, Lạng Phong, Cúc Phương, Yên Quang, Văn Phong, Thượng Hoà, Văn Phương, Văn Phú, Thanh Lạc, Sơn Lai, Sơn Thành, Kỳ Phú, Phú Lộc, Quỳnh Lưu, Sơn Hà, Quảng Lạc, Phú Long). Dân số: 141.400 (2001). Địa hình đồng trũng xen đồi núi, đất thịt trung bình đến đất thịt nặng. Sông Hoàng Long, Sông Bôi, Sông Lạng chảy qua hồ Thường Sung. Vườn quốc gia Cúc Phương ở phía bắc huyện. Trồng lúa, cây ăn quả, đậu. Chăn nuôi: vịt, trâu, bò, dê. Khai thác đá xây dựng, sản xuất vôi. Thủ công mây tre, gia công gỗ. Giao thông: quốc lộ 12B, 45, tỉnh lộ 438, 477, 492 chạy qua. Huyện có tên từ 1863. Từ 4.1977, hợp nhất với huyện Gia Viễn thành huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh. Từ 9.4.1981, chia huyện Hoàng Long thành 2 huyện: Gia Viễn và Hoàng Long; từ 23.11.1993, đổi tên huyện Hoàng Long thành Nho Quan thuộc tỉnh Ninh Bình.